Εισαγωγή

Την άνοιξη του 2004, ο πρώτος μου «εκπαιδευτής» μηχανοκίνητου
αετού ήταν ένας εμπειρικός «αυτοδίδακτος δάσκαλος» που επεδείκνυε
μάλιστα και μια ταυτότητα εκπαιδευτή που τον ονόμαζε πτυχιούχο της
«Ελληνικής Αθλητικής Αεροπορίας» (μην χάσετε τον χρόνο σας -
διαβεβαιώνω πως δεν υπάρχει τέτοια οργάνωση ή νομικό πρόσωπο –
μόνος του την τύπωσε στον υπολογιστή του). Απαιτώντας από αυτόν τον
«λαμπρό» άνθρωπο να πιστοποιηθώ επίσημα από κάπου – κατά
προτίμηση από κάποιον με διασυνδέσεις με το εξωτερικό αφού στην
Ελλάδα ο κανονισμός του 2001 δεν εφαρμοζόταν, με σύστησε σε έναν
δεύτερο «δάσκαλο» με πιστοποίηση αυτή την φορά εξωτερικού....
Έτσι, αναγκάστηκα να φύγω στο εξωτερικό και να χαλάσω τα
υπερδιπλάσια για να περάσω από μια εκπαίδευση που εύκολα θα
μπορούσε να γίνει και στην χώρα μας εάν ήμασταν λίγο πιο
οργανωμένοι και διαθέταμε λίγη επιπλέον σοβαρότητα ως προς το θέμα
της εκπαίδευσης.
ΑΕΡΟΛΕΣΧΗ ΑΘΗΝΩΝ
"ΔΑΙΔΑΛΟΣ"
Σωματείο Μέλος της Ελληνικής
Αεραθλητικής Ομοσπονδίας
Welcome to the Athens
"Daedalus" Ultralight Flying Club
©2006 Αερολέσχη Αθηνών "Δαίδαλος"
Το σύνολο του περιεχομένου του www.athensdaedalus.com διατίθεται στους
επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η
χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας,
χωρίς γραπτή άδεια του διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου
Η ανάγκη εκπαίδευσής των χειριστών υπερελαφρών
αεροσκαφών στη εκπαίδευση ενηλίκων και η ανάγκη της
συνεχιζόμενης κατάρτισης τους σε νέες εκπαιδευτικές
τεχνικές

(μέρος από άρθρο του Ε. Αθανασόπουλου που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό
Remove Before Flight)
Η Ανάγκη για Σύγχρονη Εκπαιδευτική Διαδικασία, Πιστοποίηση, Αξιοπιστία και
Επαγγελματισμό

Με αφορμή την πρόσφατη πιστοποίηση βοηθών εκπαιδευτών, εκπαιδευτών και εξεταστών αέρος στα
υπερελαφρά δημιουργήθηκε ένας προβληματισμός για την εκπαίδευση των εκπαιδευτών και τα προσόντα
που θα πρέπει να έχουν ανεξάρτητα από τις ώρες πτήσεων και τις ικανότητες σαν χειριστές. Πολλοί
παλαιότεροι εμπειρικοί – αυτοδίδακτοι κυρίως «εκπαιδευτές» έκαναν αιτήσεις και προσπάθησαν να
πιστοποιηθούν και επίσημα από το κράτος προκειμένου να αναλάβουν καθήκοντα εκπαιδευτικά με μόνο
προσόν ουσιαστικά τις ικανότητές τους σαν χειριστές. Στην αερολέσχη μας τελευταία ζήσαμε έναν αρκετά
μεγάλο προβληματισμό στην προσπάθειά μας να αναθεωρήσουμε τον παραδοσιακό ρόλο του εμπειρικού
«δασκάλου» και να εισάγουμε σύγχρονες και επιστημονικές τεχνικές εκπαίδευσης με νέα εποπτικά μέσα
και ολοκληρωμένο πρόγραμμα σπουδών. Ο εμπειρικός δάσκαλος δεν κρατάει καλά αρχεία (ή δεν κρατάει
καθόλου αρχεία) και δεν μπορεί να κάνει κατάτμηση της ύλης σε αυτοτελή μαθήματα. Σίγουρα δεν μπορεί
να κάνει σχέδιο μαθήματος και να οργανώσει το υλικό του με βάση συγκεκριμένες εκπαιδευτικές τεχνικές.
Πολλούς παλαιούς εμπειρικούς τους διακρίνει η προχειρότητα που φαίνεται ακόμα και στο ντύσιμο, την
συμπεριφορά αλλά και την γενική κατάσταση του εκπαιδευτικού αεροσκάφους τους.
Όσοι επαγγελματικά ασχολούνται και με κάτι άλλο αυτό είναι συνήθως άσχετο με την εκπαίδευση. Εγώ
προσωπικά δεν έχω γνωρίσει κάποιον που να έχει έστω την παραμικρή επαφή με την εκπαίδευση
ενηλίκων. Στην μικρή μου εμπειρία στον χώρο των υπερελαφρών στην Ελλάδα η πλειοψηφία αυτών των
εμπειρικών δασκάλων δεν διαβάζουν ούτε επιμορφώνονται σχετικά με το αντικείμενό τους ούτε
μοιράζονται τυχόν γνώσεις και δεξιότητες που έχουν οι ίδιοι ανακαλύψει με τους συναδέλφους τους.
Γενικά φαίνεται να λείπει ένας υγιής επαγγελματισμός – όχι με την έννοια του βιοπορισμού αλλά με την
έννοια της ποιότητας. Σαν αποκορύφωση αυτών των ζητημάτων μπορούμε να προσθέσουμε ότι πολλοί
από τους παλαιούς εμπειρικούς δασκάλους δεν διαθέτουν συμβατική παιδεία ούτε ακόμα και του επιπέδου
της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι να έχουμε έναν πολύ έμπειρο
χειριστή ο οποίος δυστυχώς δεν έχει τις ικανότητες εξ ορισμού να μεταβολίσει την γνώση και τις
δεξιότητες έτσι ώστε να είναι μεταδοτικός και πετυχημένος. Τα ζητήματα που αντιμετωπίσαμε εμείς τα
αντιμετωπίζουν όλες οι αερολέσχες που επιθυμούν να πιστοποιηθούν σαν εκπαιδευτικά κέντρα.
Ο Σημερινός Μαθητής – Υποψήφιος Χειριστής

Οι μαθητές σήμερα διαθέτουν αρκετά μεγάλο απόθεμα
εμπειριών και γνώσεων από παράλληλες δραστηριότητες με
αυτές των υπερελεφρών. Πολλοί για παράδειγμα αθλητές
από τον αετό βουνού (αιωροπτεριστές) αποφασίζουν να
εκπαιδευτούν σαν χειριστές μηχανοκίνητου αετού (τράικ).
Άλλοι μέσο του διαδικτύου έχουν κάποιες πληροφορίες και
γνώσεις που θα πρέπει ο εκπαιδευτής να λάβει υπ όψη του.
Το πιο σημαντικό στην εκπαίδευση ενηλίκων είναι ότι ο
ενήλικος έχει αποκρυσταλλώσει έναν προσωπικό τόπο με τον
οποίο προτιμά να μαθαίνει και οι «σχολικές» τακτικές με
συμπεριφοριστικές δραστηριότητες τον κουράζουν και τον
απομακρύνουν.
Τα Προσόντα που Πρέπει να Έχουν οι
Εκπαιδευτές Ενηλίκων

Η βιβλιογραφία έχει πολλές πληροφορίες σχετικά με τα
ελάχιστα προσόντα που απαιτούνται από έναν σωστό
εκπαιδευτή ενηλίκων. Μια από τις κλασσικές ταξινομήσεις
των προσόντων είναι αυτή των Mocker και Noble (1981)
που αναφέρουν είκοσι τέσσερις ξεχωριστές ικανότητες.
Επιγραμματικά αναφέρω κάποιες από αυτές από τις οποίες
θεωρούμε σαν ελάχιστα προσόντα που πρέπει να έχει ο
σωστός εκπαιδευτής:
 o Πρέπει να μπορεί να επικοινωνεί αποτελεσματικά και   
να εμπνέει θετικές διαθέσεις και την εμπιστοσύνη στους
μαθητές του.
 o Πρέπει να προάγει τον αμοιβαίο σεβασμό και να
προσαρμόζει τον ρυθμό της εκπαίδευσης έτσι ώστε να
πετυχαίνονται τα καλύτερα αποτελέσματα χωρίς να
κουράζει τον μαθητή.
 o Να διαμορφώνει τον χώρο εκπαίδευσης σωστά και να
χρησιμοποιεί δημιουργικά διαφορετικά εποπτικά μέσα
 o Να εφαρμόζει τις αρχές μάθησης της εκπαίδευσης
ενηλίκων
o Να διασύνδεει τη μαθησιακή διαδικασία με τις
προηγούμενες εμπειρίες των μαθητών και να δίνει
συνεχή ανατροφοδότηση
Σαν επιπλέον προσόντα θα πρέπει να προσθέσουμε την
γνώση και τον σεβασμό που πρέπει να έχει ο εκπαιδευτής
για την ισχύουσα νομοθεσία. Δεν πρέπει μόνο να διδάσκουν
τι ισχύει για τα υπερελαφρά στην χώρα μας αλλά και να
βιώνουν συνεχώς οι μαθητές τους κανόνες καθ όλη την
διάρκεια της εκπαίδευσης τους. Εκπαιδευτές που δεν
ακολουθούν στην καθημερινότητά τους όλους τους κανόνες
δεν θα πρέπει να παραμείνουν στην θέση τους. Είναι
δικαίωμα και υποχρέωση όλων μας να αναφέρουμε κάθε
περιστατικό που πέφτει στην αντίληψη μας.
Ο εκπαιδευτής έχει αφήσει τον μαθητή
να κάνει έλεγχο πριν τη απογείωση
μόνο του. Ο μαθητής δοκιμάζει την
μπάρα ελέγχου και πιστεύει πως είναι
έτοιμος να ξεκινήσει τον κινητήρα.
Έχει λησμονήσει όμως να δέσει ζώνη
ασφαλείας και το λουρί του κράνους!
Εάν ο «δάσκαλος» τον είχε μάθει την
διαδικασία σωστά με την χρήση
τυπωμένης λίστας (check list) δεν θα
ξεχνούσε ο μαθητής τις διαδικασίες.
Ο εκπαιδευτής δείχνει τον
τρόπο χρήσης των
ποδοστηρίων σε ένα απλό
καρότσι
Φωτογραφία από πτήση σε πάρα πολύ
χαμηλό ύψος κοντά σε Εθνική οδό. Ο
«δάσκαλος» θα επιχειρήσει
προσγείωση σε αγροτικό δρόμο. Δεν
σέβεται τους κανονισμούς και
διδάσκει στον μαθητή ότι κάθε
άπλωμα ή αγροτικός δρόμος είναι και
μέρος προσγείωσης.
Η Ανάγκη για Σωστή Επιμόρφωση των Εκπαιδευτών

Με βάση τα παραπάνω που μας δίνει θεωρία από την βιβλιογραφία και με γνώμονα το γεγονός ότι οι
περισσότεροι εκπαιδευτές στα υπερελαφρά είναι εμπειρικοί δημιουργείται μια μεγάλη ανάγκη. Η ανάγκη
οι μελλοντικοί εκπαιδευτές να επιμορφωθούν στην εκπαίδευση ενηλίκων τόσο για τα πρακτικά μαθήματα
που εμπεριέχουν τεχνικές δεξιότητες όσο και για τα θεωρητικά μαθήματα που περιέχουν γνώσεις είναι
επιτακτική. Σε άλλους επαγγελματικούς κλάδους το ΕΚΕΠΙΣ απαιτεί όλοι οι εκπαιδευτές να έχουν
πιστοποιηθεί σαν εκπαιδευτές ενηλίκων παρακολουθώντας πολλές ώρες θεωρητικής και πρακτικής
κατάρτισης η οποία επιστεγάζεται με μια 20 λεπτή μικροδιδασκαλία. Η τελευταία βιντεοσκοπείται και
κρίνεται από ανεξάρτητη επιτροπή αξιολογητών εκπαίδευσης. Κάποιο αντίστοιχο σεμινάριο θα μπορούσε
να υλοποιηθεί μέσο της Ελληνικής Αεραθλητικής Ομοσπονδίας (ΕΛΑΟ) το οποίο να επαναλαμβάνεται
κάθε χρόνο για όλους τους νέους υποψήφιους εκπαιδευτές αλλά και με την συμμετοχή των παλαιοτέρων
που βρίσκονται εν ενεργεία προκειμένου να συνδυάζεται και με τις εμπειρίες στα πεδία πτήσεων.
Ο εκπαιδευτής δείχνει τον τρόπο
πλήρωσης με κάυσιμα μέσα στο
υπόστεγο
Πως Αξιολογείται η Μικροδιδασκαλία

Οι αξιολογητές μικροδιδασκαλιών του ΕΚΕΠΙΣ έχουν
συγκεκριμένους άξονες βάση των οποίων παρατηρούν και
αναλύουν μια μικροδιδασκαλία. Ένας άξονας που σίγουρα
απασχολεί τον σύγχρονο εκπαιδευτή ενηλίκων είναι ο
άξονας που αναφέρεται στην: «Ορθή επιλογή, συνδυασμό
και ευελιξία στην εφαρμογή κατάλληλων εκπαιδευτικών
τεχνικών και μεθόδων». Πιο συγκεκριμένα αυτό σημαίνει ότι
θα πρέπει να επιλέγονται συμμετοχικές τεχνικές κατά την
εκπαίδευση. Αυτό δεν συμβαίνει τυχαία αλλά απαιτεί
προγραμματισμό και εμπειρία από πλευράς του εκπαιδευτή. Οι
καταρτιζόμενοι πρέπει να έχουν την ευκαιρία την κατάλληλη
στιγμή στο κατάλληλο περιβάλλον να εκφράζουν απόψεις
και διαφωνίες για τα παρουσιαζόμενα. Εάν κάποιος
διαφωνήσει με τον εκπαιδευτή κατά την παρουσίαση του και
ο τελευταίος τον διακόψει ή δεν του δώσει την δυνατότητα
να εκφραστεί είναι μια πολύ καλή ένδειξη ότι δεν σέβεται τον
χρόνο και τις απόψεις των άλλων. Επίσης σημαντικό είναι να
μπορεί α εκπαιδευτής να ακολουθεί τα βασικά βήματα όσο
αφορά τις προδιαγραφές που έχει θέσει για το μάθημα του.
Ένας αξιολογητής με βάση το σχέδιο μαθήματος που έχει
εκπονήσει ο εκπαιδευτής βλέπει και κρίνει εάν εμπεριέχεται η
απαιτούμενη ευελιξία μέσα στο σχέδιο μαθήματος και εάν
αυτή τελικά μετουσιώνεται στην πράξη κατά την εκπαιδευτική
διαδικασία. Στην εκπαίδευση ενηλίκων ένα αξιοσημείωτο
χαρακτηριστικό είναι ανομοιομορφία στα χαρακτηριστικά και
τις πρότερες γνώσεις των εκπαιδευομένων. Μπορεί να
έχουμε απόφοιτους της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ή
μαθητές με μεταπτυχιακούς τίτλους. Μπορεί επίσης να έχουμε
κάποιους με αρκετή πρακτική εμπειρία στο συγκεκριμένο
αντικείμενο που ποτέ δεν μπήκαν στον κόπο να
πιστοποιηθούν και βλέπουν με καχυποψία την όλη διαδικασία
της εκπαίδευσης. Ο αξιολογητής παρακολουθεί ποιές τεχνικές
διαλέγει ο εκπαιδευτής σε σχέση με αυτά τα ειδικά
χαρακτηριστικά της κάθε τάξης. Εάν για παράδειγμα έχει
μαθητές με χαμηλές γραμματικές γνώσεις η εκτεταμένη
χρήση τεχνικών όρων δεν ενδείκνυται. Εάν οι
καταρτιζόμενοι έχουν πολλές σχετικές εμπειρίες θα πρέπει να
βρίσκει παραδείγματα που να συνδέουν την θεωρία με την
πράξη. Σε τάξεις που μπορεί να υπάρχει η εντύπωση ότι
έχουμε «αντικρουόμενα συμφέροντα», για παράδειγμα να
μην βοηθηθεί ο δείνα να πιστοποιηθεί για να είμαι εγώ ο
μοναδικός με πιστοποίηση στην περιοχή Χ, πρέπει ο
εκπαιδευτής να χρησιμοποιήσει τεχνικές συνεργατικές που
να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη και το θετικό κλίμα.
Τέλος, οι αξιολογητές των υποψήφιων εκπαιδευτών βλέπουν
εάν οι τεχνικές και οι στόχοι που χρησιμοποιούνται είναι
συμβατές. Σε ένα μάθημα με αντικείμενο τον αεροπορικό
κινητήρα για παράδειγμα η χρήση φωτογραφιών ή ακόμα και
προσομοιώσεων από το διαδίκτυο θα ήταν πολύ χρήσιμες. Σε
ένα μάθημα δεξιοτήτων που γίνεται θεωρητικά στην τάξη η
μελέτη περιπτώσεων ή/και η χρήση βίντεο ικανοποιούν τον
στόχο πολύ ευκολότερα. Η στοχοθεσία της διδασκαλίας
«οδηγεί» προς τις κατάλληλες επιλογές. Πολλές φορές όσοι
παρουσιάζουν «στολίζουν» το μάθημά τους με πολλές
τεχνικές και μέσα που δεν χρειάζονται ουσιαστικά ή είναι
τοποθετημένα σε λάθος στιγμή στην ροή του μαθήματος.
Επίλογος

Σε μια χώρα που με το παραμικρό μας πιάνει απαγορευτική υστερία – βλέπε όταν γίνεται ένα ατύχημα
κάπου «απαγορεύουν» την πρόσβαση στο μέρος προσωρινά ή για πάντα, πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα
προσεκτικοί όσο αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μας. Οι δύο εμπειρικοί εκπαιδευτές που
ανέφερα στην αρχή του άρθρου μου είναι σήμερα «πρωτεργάτες» της εκπαίδευσης τράικ. Ο ένας
πιστοποιήθηκε κανονικά και ο άλλος ευτυχώς δεν έγινε (ακόμα) εκπαιδευτής μόνο χάρη στην
δυναμική επέμβαση κάποιων ευαισθητοποιημένων αθλητών μεταξύ τον οποίων και ο υπογράφων.
Σαν εκπαιδευτής ενηλίκων και με τις επαγγελματικές μου γνώσεις σαν πιστοποιημένος αξιολογητής
εκπαιδευτών του ΕΚΕΠΙΣ προτείνω μια συνεχή και ξεκάθαρη διαδικασία συνεχόμενης εκπαίδευσης
για όσους πήραν πτυχία βοηθών εκπαιδευτών, εκπαιδευτών και εξεταστών αέρος στα υπερελαφρά.
Αντίθετα με την γενική αεροπορία που έχει μια μεγάλη παράδοση στην χώρα μας οι αεραθλητές των
υπερελαφρών τώρα ξεκινούν να διεκδικήσουν ένα «νηολογημένο» μέλλον. Οι εκπαιδευτές έχουν
μια αυξημένη υποχρέωση να παράγουν καλούς χειριστές για τον 21 αιώνα όχι να αναπαράγουν το
κακό παρελθόν. Όπως οι δεινόσαυροι πριν από αυτούς έτσι και οι εμπειρικοί «δάσκαλοι» που
κάνουν του κεφαλιού τους πρέπει ή να εξελιχθούν ή να εξαφανιστούν για πάντα. Το απαιτεί η
σημερινή πραγματικότητα.


Βιβλιογραφία – Επιπλέον Πληροφορίες

Mocker W. & Noble E. (1981). “Training part-time instructional staff” από «Οι εκπαιδευτές
ενηλίκων και η εκπαίδευσή τους» Αλέξης Κόκκος (Εκπαίδευση Ενηλίκων, τεύχος 1)
Η προετοιμασία για την
συμμετοχή σε αγώνες και
επιδείξεις είναι μέρος της
εκπαίδευσης
Ο εκπαιδευτής δείχνει τον τρόπο
πλήρωσης με κάυσιμα μέσα στο
υπόστεγο
Η χρήση νέων τεχνολογιών
όπως στο μάθημα της
ραδιοτηλεφωνίας είναι
προετεινόμενη
English
ΕΛ.Α.Ο.
F.A.I.
Δελτίο
Καιρού
Φωτό &
Βίντεο
A.O.P.A.
Hellas
Remove
Before
Flight
Επιπλέον Έγγραφα, Εκπαιδευτικό Υλικό, Εγχειρίδια
& Εποπτικά Μέσα

Προσπαθήσαμε και προσπαθούμε να συμβάλλουμε στη διάχυση
των πληροφοριών που βρίσκουμε στο διαδίκτυο και μας έχουν
δοθεί από άλλες πηγές. Σας τα προσφέρουμε με κάθε επιφύλαξη. Ο
τελικός κριτής για την αξία κάθε πληροφορίας είναι πάντα ο
τελικός αποδέκτης. Οι χειριστές και οι μηχανικοί που θα
κατεβάσουν και θα διαβάσουν τα παρακάτω αρχεία πρέπει να
αποφασίσουν εάν και σε ποιό βαθμό θα εφαρμόσουν τα όσα
διαβάσουν. Για να τα δείτε κάντε κλίκ
εδώ.